Nieuws

In het TV programma "Van onschatbare Waarde" van omroep MAX  werd mijn aandacht getrokken door een gouden ring.

Als edelsteenkundige werk ik aan een onderzoeksverhaal over het ontstaan en gebruik van briljant slijpsel van diamanten in Nederland. In de aflevering leek het erop dat er op de trouwring op tv ook nog ruwe diamanten zitten. Daar wilde ik wel meer van weten en het liefst zelf kunnen zien! Mijn nieuwsgierigheid heb ik gedeeld met oud-student voor edelsteenkunde Annemijne van den Berg, die mij kon helpen aan de contactgegevens met Bert Degenaar, de nieuwe eigenaar van de trouwring uit de 18e eeuw.

 

 Na mailcontact met Bert Degenaar bleek dat er helaas geen diamant of andere edelstenen in de ring zaten (zie foto) maar we mochten de bijzondere ring wel komen bekijken en onderzoeken om leeftijd en maker te achterhalen.

Deze unieke mogelijkheid liet ik natuurlijk niet voorbijgaan. Annemijne van den Berg is inmiddels taxateur en heeft veel meer ervaring met goud- en zilvermerken dan ik, vandaar dat we er een gezamenlijk project van hebben gemaakt, twee weten altijd meer dan één natuurlijk.

 

Hierbij de informatie die we te weten zijn gekomen:

De trouwring wordt al eeuwenlang gezien als het meest algemene huwelijkssieraad. Al in de tijd van de Egyptenaren werd de trouwring gebruikt als symbool voor het huwelijk. Destijds werd een trouwring gemaakt van simpele rietstengels maar door de eeuwen heen heeft de trouwring zich geëvolueerd tot hoe we de ring tegenwoordig kennen.

In de 7e eeuw definieerde de bisschop van Sevilla de trouwring als volgt: “De trouwring wordt door de echtgenoot aan zijn gade geschonken, als teken van zijn trouw maar ook zeker om hun harten te verenigen ten aanzien van deze gelofte, en dat hierom de ring wordt geplaatst aan de vierde vinger aangezien het schijnt dat een zekere ader van daaruit naar het hart vloeit”.

In de Middeleeuwen begonnen goudsmeden edelmetalen toe te passen voor het vervaardigen van trouwringen. Goud is gekenmerkt als schaars verkrijgbaar en duurzaam, twee eigenschappen die het zeer kostbaar maken. Maar ondanks de duurzaamheid is het zeer bijzonder dat de hier afgebeelde trouwring bewaard is gebleven. Dit komt omdat in tijden van oorlog en geldnood juwelen van particulieren geconfisqueerd werden. Het inbeslaggenomen goud werd vervolgens omgesmolten tot munten om oorlogstroepen mee te betalen.

 

Rijksmuseum Amsterdam

In onze zoektocht naar de herkomst, maker en datering van de ring, conform het verhaal uit de aflevering, is er inderdaad een ring die wel iets weg heeft van de ring waar het hier om gaat.

ring Rijksmuseum

(c) Rijksmuseum Amsterdam

Deze gouden ring is versierd m) Rijksmuseum Amsterdamet een krans van oogjes van filigrein die op de raakpunten tussen de twee uitgeschulpte parelrandjes worden vastgehouden door afwisselend knopjes en rozetten. 

De ring dateert uit 1737 en helaas is de goudsmid niet bekend. De ring is wel te bewonderen in het Rijksmuseum te Amstedam (zaal 0.9)

Joods Historisch Museum Amsterdam

Maar er bestaat ook een gouden trouwring die veel meer lijkt op het exemplaar van de aflevering. Deze trouwring is in het bezit van het Joods Historisch Museum te Amsterdam endateert uit 1773.
De goudsmid die deze trouwring heeft vervaardigd is Albertus van Haasel en het Amsterdamse wapen in de ring is heel duidelijk te zien.

ring Joods Historisch Museum

(c) Joods Historisch Museum

Maar nu de trouwring uit “Van Onschatbare Waarde”:

Aan de hand van uitgebreid onderzoek van de ring met loep en microscoop hebben we het Amsterdamse stadskeur en jaarletter voor 1785 kunnen bepalen. Het meesterteken gaf meer problemen omdat er toch de nodige slijtage aan de merken is ontstaan. De vermoedelijke maker is Jan Vaelhout (ook wel Vaalhout geschreven) . Hij was zoon van de goudsmid Gerrit Vaalhout, was gevestigd in de Kerkstraat in Amsterdam en leefde van 1730 tot en met 1786.

De ring is vervaardigd in goud en heeft net zoals de ring in het Joods Historisch Museum een rozetring aan de buitenkant met pareltjes en in de middenrij knopjes die lijken op de ruwe vorm van diamant afgewisseld met filigrein kransjes.

Mogelijk zijn de knopjes wel geïnspireerd op de helft van de kristalvorm van een ruwe diamant. Dit zal ik in mijn verdere onderzoek meenemen.

Het verhaal achter deze ring maakt de eeuwenoude ring ook echt van onschatbare waarde!

ring BD 4a

 

Met dank aan Annemijne van den Berg en natuurlijk Bert Degenaar!